Rouwverlof bij euthanasie: is het mogelijk om van mening te veranderen?
In België hebben werknemers recht op verlof omwille van bepaalde gezinsomstandigheden, burgerlijke verplichtingen of gerechtelijke procedures. Rouwverlof, waarvan de duur afhangt van de familieband met de overledene, behoort tot dit soort verlof. In februari 2026 werd in de Kamer een wetsvoorstel van de MR ingediend om "de periode van rouwverlof bij geplande euthanasie te flexibiliseren". Concreet willen de auteurs de regelgeving aanpassen om "naaste familieleden in staat te stellen vooruit te lopen op de gebeurtenissen door hun verlof om bijzondere redenen op te nemen vanaf het moment dat de datum van de euthanasie is vastgesteld".
Volgens de Belgische wetgeving geeft rouwverlof recht op maximaal 10 dagen betaald verlof, te rekenen vanaf de dag van het overlijden van een naaste. Als een werknemer vóór het overlijden verlof wil opnemen om bij een naaste te blijven die op sterven ligt, moet hij verlof om dwingende redenen aanvragen. Dit verlof is in principe onbetaald.
In deze context zou de mogelijkheid om vóór het overlijden betaald verlof op te nemen, een ongelijkheid creëren tussen werknemers van wie een naaste door euthanasie overlijdt en werknemers van wie een naaste op natuurlijke wijze overlijdt. In het tweede geval kunnen werknemers pas na het overlijden aanspraak maken op betaald verlof (omstandigheidsverlof, waarvan de duur varieert naargelang de verwantschap met de overleden naaste).
Bovendien zou het feit dat een naaste vooraf verlof heeft opgenomen met het oog op euthanasie, voor de persoon die om euthanasie heeft gevraagd een weliswaar minimale maar wel degelijk reële druk kunnen vormen om de euthanasie daadwerkelijk te laten plaatsvinden. Alleen de daadwerkelijk uitgevoerde euthanasie zou dit vóór het overlijden geplande verlof immers rechtvaardigen (terwijl bij een natuurlijk overlijden het verlof pas mogelijk is nadat de persoon is overleden). De toestemming van de patiënt, die al verzwakt is door het lijden, zou in deze omstandigheden nog meer onder druk kunnen komen te staan (net als bij het plannen van een orgaandonatie na de euthanasie). De geldigheid van de toestemming is echter een wezenlijk criterium in de wet van 2002 inzake euthanasie.
In zijn advies stelt de Raad van State de opstellers van de tekst voor om de formulering te herzien en situaties op te nemen waarin de persoon overlijdt vóór de euthanasie en het geval waarin de euthanasie uiteindelijk niet wordt uitgevoerd. De tekst in zijn huidige vorm voorziet namelijk in een uitzondering wanneer "het overlijden het gevolg is van een geplande euthanasie". Volgens de Raad van State is deze formulering te beperkt, omdat het recht op verlof afhankelijk wordt gesteld van een feit dat pas achteraf bekend zal zijn, aangezien het overlijden daadwerkelijk het gevolg moet zijn van de euthanasie. Het door de auteurs aangekondigde doel is echter om naasten in staat te stellen hun verlof op te nemen zodra de euthanasie is gepland. De door de Raad van State voorgestelde wijziging zou het mogelijk maken om werknemers te dekken die hun verlof om bijzondere redenen al hebben opgenomen, ook al is de uitkomst waarvoor zij dit verlof hebben opgenomen uiteindelijk geen euthanasie.
Ook al gaat het verlof niet verloren als de euthanasie uiteindelijk niet wordt uitgevoerd, blijft het een feit dat het voor de patiënt, wetende dat zijn naasten verlof hebben opgenomen met het oog op de door hem geplande euthanasie, op zich al een druk vormt – hoe impliciet ook – om niet terug te komen op zijn beslissing tot euthanasie.
