Conferentie van Den Haag: een nieuwe tegenslag voor de internationale erkenning van draagmoederschap

Deze intergouvernementele organisatie zet zich in voor de harmonisering van het internationaal privaatrecht (met betrekking tot het toepasselijk recht en de bevoegde rechtbanken in grensoverschrijdende situaties) door ontwerpen van internationale verdragen op te stellen en deze aan de staten voor te leggen. In haar eindrapport van november 2025 concludeerde de werkgroep van de Haagse Conferentie die belast was met het opstellen van een verdrag inzake de erkenning van afstamming die met name voortvloeit uit grensoverschrijdende draagmoederschap, dat de meningsverschillen tussen haar leden over draagmoederschap het onmogelijk maakten om de werkzaamheden binnen een speciale commissie voort te zetten. Deze werkzaamheden, die al 15 jaar aan de gang zijn, worden dus voor onbepaalde tijd opgeschort. 

Deze belangrijke ontwikkeling vindt plaats op een moment dat draagmoederschap zowel op nationaal als internationaal niveau steeds meer kritiek krijgt. 

Verschillende landen hebben recentelijk maatregelen genomen om het gebruik van draagmoederschap in het buitenland door hun onderdanen tegen te gaan: sinds 2024 beschouwt de Italiaanse wet draagmoederschap als een "universeel delict" en legt strafrechtelijke sancties op aan Italiaanse onderdanen die in het buitenland een beroep doen op een draagmoeder. In datzelfde jaar verklaarde het Spaanse Hooggerechtshof dat draagmoederschapscontracten in strijd zijn met de openbare orde, aangezien deze een ernstige inbreuk vormen op de rechten van het kind en de zwangere vrouw. Ten slotte heeft Slowakije in 2025 het verbod op draagmoederschapscontracten in zijn grondwet opgenomen. 

Op internationaal niveau is deze kritiek de afgelopen vier jaar toegenomen:   

• De Verklaring van Casablanca, die op 3 maart 2023 werd gepubliceerd en door talrijke internationale deskundigen werd ondertekend, roept staten en supranationale organisaties op om juridische mechanismen in te voeren die het verbod op draagmoederschap waarborgen. De verklaring wordt vertegenwoordigd door Olivia Maurel, zelf geboren via draagmoederschap, die getuigt van de schade die deze praktijk haar heeft toegebracht. 
• In april 2024 wijzigde het Europees Parlement de richtlijn inzake mensenhandel om "de uitbuiting van draagmoederschap" op te nemen in de lijst van vormen van mensenhandel. 
• In een rapport dat op 14 juli 2025 werd gepresenteerd aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, veroordeelde Reem Alsalem, de speciale rapporteur van de VN voor geweld tegen vrouwen en meisjes, de oorzaken en gevolgen daarvan, de praktijk van draagmoederschap krachtig en pleitte zij voor de internationale afschaffing ervan. 
• Het Europese voorstel voor verplichte grensoverschrijdende erkenning van het ouderschap voor koppels die via draagmoederschap een kind krijgen, zit ondertussen nog steeds vast in de Raad van Ministers van de Europese Unie, zonder dat er uitzicht is op goedkeuring van de tekst. 

Het valt nog te bezien in hoeverre deze ontwikkelingen invloed zullen hebben op de lidstaten die ondanks alles nog steeds overwegen om draagmoederschap op hun grondgebied toe te staan. Wat België betreft, herinneren we eraan dat het in januari 2025 gesloten federale regeerakkoord voorziet in de legalisering van de zogenaamde "niet-commerciële" draagmoederschap, en dat minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) zich ertoe heeft verbonden een wetsvoorstel in die zin voor te bereiden. In dit verband zij opgemerkt dat het bovengenoemde VN-rapport de staten oproept "maatregelen te nemen om draagmoederschap in al zijn vormen uit te bannen", of het nu commercieel is of niet.  

Voor meer informatie, zie het IEB-dossier "Is regulering van draagmoederschap nodig?"