Je gezicht (gelaat) schenken na euthanasie: wanneer sterven op verzoek het lichaam tot hulpbron maakt
Het Hospital Vall d’Hebron in Barcelona voerde in het najaar van 2025 een gezichtstransplantatie uit bij een patiënte met een bacteriële infectie. Wereldwijd zijn er in twintig jaar een vijftigtal uitgevoerd (zes in Spanje). Ditmaal gebeurde de transplantatie met weefsel van een donor die euthanasie had ondergaan — een wereldprimeur.
Sinds de invoering in 2022 van het protocol voor orgaandonatie na euthanasie doneerden 226 personen in die context organen in Spanje. Hoewel weefseldonatie formeel buiten het protocol voor vitale organen valt, kon deze donor — die ook organen schonk — deelnemen.
Donatie van fasciale weefsels: een technische prestatie die niet zonder risico's is
De operatie om de functie en gevoeligheid van het getransplanteerde gezicht te herstellen blijft zeer complex. Donoren van gezichtsweefsel zijn ook zeldzaam. De ingreep, uitgevoerd na gecontroleerde circulatiestilstand (Maastricht III), vereiste een honderdtal zorgprofessionals. Gezichtstransplantaties blijven technisch en psychologisch complex: levenslange immunosuppressie, risico op chronische afstoting en identiteitsvragen wegen zwaar. Een studie uit 2024 analyseerde de moeilijkheden die gepaard gaan met dit soort ingrepen.
Op ethisch vlak rijzen er ook vragen over de specifieke context van weefseldonatie na euthanasie.
Weefsel-/orgaandonatie en euthanasie: procedures die niet zo verschillend zijn
Ethisch rijzen bijkomende vragen door de combinatie van euthanasie en donatie. Het Spaanse nationale protocol vereist een strikte scheiding tussen euthanasie- en transplantatieteam, maar in de praktijk bestaat een zekere verwevenheid. De planbaarheid van het overlijden verhoogt immers de slaagkans van transplantatie. In dit geval liet de timing zelfs 3D-modellering toe vóór de euthanasie.
Dat medisch voordeel mag de vraag naar vrije toestemming niet overschaduwen. Het vooruitzicht organen of weefsels te schenken kan sommige patiënten bevestigen in hun keuze voor euthanasie, of hun vrijheid om daarop terug te komen onder druk zetten zodra procedures zijn opgestart.
Voor meer informatie: IEB-dossier: Orgaandonatie & euthanasie: ethisch verenigbaar?
Bron: El Pais, 02/02/2026
